prop guide

fence s(h)itting

"tatlong kilometro din ang qc circle."

iyon na lang ang nasabi ng isang driver ng up-philcoa sa dismaya niya sa pag-ikot pa sa circle kaysa mag-u-turn na lang sa dulo ng commonwealth avenue. katarantaduhan talaga ng mmda. akala ko ba nagtitipid ng enerhiya? ilang litrong langis kaya ang ginagastos sa pag-ikot pa sa qc circle?

at ang pink fences. booming na ang bakal business ni bayani fernando. pero ang underground economy ng mga naglalako sa kalsada, wala pa ring katiyakan. at kapag nalaman mo pa ang iba pang plano tulad ng pagtatayo ng mga ramp na pang-u-turn, uusok ka na lang sa galit.

gusto raw lumuwag ang sidewalk, lumuwag ang trapik at magmukhang siyudad ang metro manila na walang "eye sore" at disiplinado. pero dagdag pa nang dagdag ng pampasikip. iyon na lang pink fences, akala mo isang malaking kulungan na ng manok ang edsa. bawal ang tao dito. saan ninyo kami gustong dalhin?

at tuwing makikita mo kung paano ipinagtatabuyan ang mga manininda, itinatapon sa kalsada ang kanilang maliit na puhunan, at namamaril ang mmda kapag may lumaban, magtatanong ka kung nasa siyudad ka ba talaga. o nasa panahon ka ng barbarismo.

career

pagod na pagod ako paggising kaninang umaga. nanaginip kasi ako na naroon ako sa aking pinagtapusang high school, iyong "eskwelahang non-sectarian na nakapangalan kay sto. nino, at kapag umulan, bumabaha ng lampas-tao dahil malapit sa ilog." cultural night daw para sa buwan daw ng wika ('sakto, august ngayon) at ako ay kauuwi lamang ala alumni na nag-"homecoming." naroon lahat ang kaklase ko, pero naroon din ang ilang mga kasama't kaibigan sa kasalukuyan. magpeperform kami ng isang play.

may mga hindi pumapansin (nagtatampo yata dahil wala silang naririnig sa akin after all these years), may mga sumalubong din. nandoon ang valedictorian naming inaaway ko kung bakit hindi kami nagkita sa may ust sa araw ng isang mob. ang mga tibak sa eksena? ayun, command ng jeep na tagahakot ng gamit at may floor director din. ako? tagabitbit ng mga flag ng youth dare (ayaw akong lubayan ng mga prop na ito,haha!). ang isa din, pang-space filler sa program, nagsalita tungkol sa pangangailangang magbitiw ni gloria.

basta, to make the story short, sala-salabid ang istorya. paggising ko tumingin ako sa paligid. high school pa rin ba ako, o kolehiyo na? nakita ko ang sticker sa pintuan. patalsikin si gloria. hay, 2005 na pala (at nandito pa rin si gloria, grrr!). tinext ko iyong valedictorian ng batch namin at kinuwento ang panaginip. natawa siya, nagpaparamdam lang daw sila. saka ko na lang nalaman (as in ngayon lang) na ilan sa mga ka-batch namin ay nasa yugto na ng buhay pagpapamilya. may nangangarap nang magkaanak, may kapapanganak, mayroon na ring magbibinyag ng anak (wala pa naman yatang magpapaaral, hehe).

di na ako nagulat masyado, parang expected na iyon (pero bakit kapag nag-uupdate, ang pag-aasawa agad ang nauuna? hindi lang naman pagpapamilya ang pwede nating career hindi ba?). putting that slightly-evil-but-true question aside, ang malinaw sa akin ngayon, gumuguhit na ang landas na tinatahak ng mga ka-batch. may malapit nang maging propesyunal, nasa ibang bansa, mayroon ding nasa call center. kung minsan, mapag-uusapan namin ng nanay ko ang maraming "sana" kaugnay ng career, gayundin ang iba pang miyembro ng pamilya. siyempre ang kasunod na tanong noon, "magkano ang kinikita mo?" o kaya "makikita ka na ba namin sa tv pag naging reporter ka?"

sa ikalawang tanong, well, ilang beses na nila akong nakita sa tv. hindi nga lang ako ang nagbabalita kundi ako/kami ang laman ng balita. at sa nauna, oo may career ako, pero hindi kumikita nang malaki. ang katotohanan, walang kita dito. siguro kung sasabihin ko iyon nang harapan, maaaring papasok na ang sala-salabid pang mga tanong, tulad ng bakit, paano (ka?), saan (ka pupunta?).

sa batch namin, ako itong laging sinasabi ng isang kaklase na "the one who chose the road less travelled." pero dito sa kinalalagyan ko ngayon, marami kami. at patuloy na dumarami. kung tutuusin, hindi naman talaga ito ang "road less travelled." this should be the road travelled by.

pero dama ko iyong ibig sabihin niya noong mga taong tumutuntong sa 18 ang edad ng mga ka-batch namin, isa ako sa mga tampulan nila ng biro. maliban sa di naman ako nag-debut, hindi ko rin lang sinasagot ang tanong na "kumusta ka?" ng mga kuwentong personal. noon, sa gitna ng mga long gown, 18 roses at candles at birthday wishes, nagkukwento ako kung paano nagtalakay sa kapwa estudyante ng pagkaltas ng budget sa edukasyon, ng welga ng mga manggagawa sa SM, kung bakit kailangang kumilos sa oil depot sa Pandacan nang magtaas ang presyo ng langis, paano kinausap ang mga pulis na huwag idispers ang hanay pero di nakuntento't binomba pa kami ng tubig sa US embassy, paano nakatulak ng Mendiola tagaktak man ang pawis at naghahabol ng hininga.

pero minsan, bago pa ako makapagsimula, sasabihin nila "tara na! ayan na naman ang mahahabang kwento ni giba!" pero alam nyo ba, marami pa sila...marami pa silang kwentong ni hindi pa natin narinig sa buong buhay natin. never in our high school years. mayroon pang tigib ng dugo tulad ng mga magsasaka sa hacienda luisita, sa mga pinapaslang na aktibista saan mang dako, at sa isang digmang puno ng mga buhay na kwento ng career sa gitna ng pakikibaka.

batchmates, see you na lang siguro sa anumang get-together sa hinaharap. pero tulad ng dati, di ko alam kung makakapunta ako. basta, update ko kayo. may malalaking pagkilos sa mga susunod na linggo. abangan nyo ko sa tv. aabangan ko rin kayo ulit, sa panaginip, at sa pagtatagpo natin kasama ng masang api.

clean and green

asar na asar talaga ako sa polusyon ng maynila. kung mayroon mang dahilan para bumalik ako ng probinsya, ito na siguro iyon. haha.

lagi talagang sumasakit ang ulo ko kapag dumadaan ng espana at taft,halimbawa. walang palya iyon. naka-acquire na nga ako ng bagong skill e -- mahusay na pagpigil ng hininga. sino ba naman ang may gustong mag-inhale ng carbon monoxide straight mula sa tambutso ng mga sasakyan?

gusto mong matuto nito? narito ang aking steps:

1.kapag humarurot ang mga sasakyan, inhale ng mababaw (hanggang trachea lang, hehe).

2.pagkatapos, pigil-hininga. patagalin hangga't kaya.

3.kapag kinapos ng hininga, maglabas ng panyo, at huminga habang nakatakip ang bibig at ilong.

noong freshman ako, ipinakilala sa akin ng daigdig ang usok ng sigarilyo sa gitna ng interes kong magsulat. muntik na nga akong mag-back out sa pagsusulat ng diyaryo dahil ika ko, ayoko mamatay sa kanser sa baga.

pero kahit pala di ka nagyoyosi, at sikapin mong huminga ng malinis na hangin, talagang di ka makakaiwas. siyemps, di ko sinasabing wag nang pigilan ang mga nagyoyosi. maniwala kayo sa aming non-smokers: talagang masama iyan sa kalusugan. darating ang araw, baka magkaroon kayo ng mga anak na isa lang ang mata, o kaya may tenga sa noo dahil sa abnormalities sa ating mga cells dulot ng nicotine at tar (sounds like char).

ayon din sa mga reliable sources, di na natural smoke from tobacco leaves ang mga nasa yosi ngayon. kaya di ba sobra siyang nakakaadik (wag kayong mag-deny)? marami na iyang additives. sa gitna ng sangkaterbang 3-in-1 at mga instant mixes ngayon, asa pang gagastos sila sa maraming tabako kung mura na ang kemikal?

siyempre, kaya rin mura ang kemikal dahil kanila ang mga planta. at kanila na rin ang ating mga baga. kaya nga, magtataka ka pa ba kung bakit nawawala na lang na parang bula ang mga imbentor ng water-run engines? maraming naiimbento ang mga pinoy na pwedeng magsalba sa ating hangin, pero imbento rin nang imbento ang mga naghahari-harian para panatalihin tayong bumili ng kanilang langis, at ng kanilang mga produkto tulad ng yosi, tulad ng mga instant food sa styro at plastic.

nagkaroon nga ng unleaded gas, pakamahal-mahal naman. paano bibili nito ang mga karaniwang drayber na ni hindi pa nga naka-boundary at kulang pa ang pang-gasolina?

pinipilit tayong mag-adapt sa isang paligid na polluted samantalang napakaraming paraan para linisin ang kapaligiran. at di lang iyon magagawa sa pagtatanim ng puno lang. lahat naman ng nabanggit (imbensyon ng plastic at iba pa) ay pag-unlad din ng lipunan, pero ika nga, napaka-barbaro pa rin dahil pinapatay natin ang ating mga sarili kasabay ng pag-unlad dahil sa pagkasira ng kalikasan.

kapag dumating ang panahong pag-aari na ng pilipinas ang teknolohiya para sa pag-unlad, tiyak magkakaroon tayo ng team para maglinis ng hangin, tubig at lupa. ika ng isang nakatatanda, mala-mob daw ang maglilinis ng ilog pasig at manila bay, hindi lang mga pulitikong nagpapakuha ng litrato para sa sarili nilang magasin (isa pang dagdag-kalat!).

magtayo tayo ng maraming recycling plants at bigyang-priyoridad ang paggamit ng tubig o iba pang natural gas sa mga sasakyan. hindi na rin natin pagdudusahan ang sangkaterbang used buses at iba pang klase ng sasakyang surplues sa ibang bansa at itinatambak sa pilipinas. malay mo, umokey din sa atin ang pagbibisikleta forever (di na paaalisin ang mga padyak ng mmda!)

sa ngayon, pulutin na muna natin ang mga kalat sa paligid. maging mulat na maging masinop at malinis, dahil may kailangan tayong ipamanang bukas sa mga susunod na salinlahi. ikaa nga, mulat ang di makalat.

higit dito, dahil kailangan natin ng lakas at sama-samang pagkilos para makamit ang mga ito, maglinis tayo ng lipunan.

awit sa hatinggabi

*kay leni valeriano po ito, ipopost ko lang.

i

ang pagtulog ay di paghimbing ng diwa,

ako'y sasalakayin ng 'gunita

pagkat ang daop ng likod sa higaan

ay singit din lang kahit na kailangan.

ii

sapagkat kaydami ng ating tungkulin

isisingit ko ang 'yong alaala.

at saan kita ngayon hahanapin,

sa puso ng welga o dibdib ng protesta?

iii

ngunit di isang tagu-taguan

tulad ng luklukang 'yong pinupuntahan

sa senado ba o sa batasan,

ng butas na batas na di masandigan?

iv

hayaan mong hanapin kita ngayon

ang mundo'y tuloy sa ikot, rebolusyon

habang sa dulo ng mababaw na idlip

nananahan ang dugtong sa ating panaginip.

*para sa lahat ng manlalakbay, sa landas na iilan pa lamang ang pumiling tumahak.

errata

paumanhin, bago talaga ako makahawak ng computrer, marami akong gustong isulat. pero ngayon, bigla akong nabablangko. gising ako ng maaga, baka magkaroon ng bagong istorya.

ulan

medyo tumila na ang ulan ngayong gabi. may bagyo nga ba? kanina kasi'y maging ang makulay kong payong na doble ang bakal, bumabaligtad sa lakas ng hangin.

marami raw di nagagawa kapag umuulan. biro nga ng tiyo ko noong isang araw, walang rali kapag umuulan, na napatunayan naman sa kasaysayang hindi. nadadama ko pa ang hilakbot ng pagsakay sa aircon bus na tumutulo ka sa sobrang basa mula ulo hanggang paa (pati underwear and all). gawain namin iyon noong sunud-sunod ang pagtaas ng presyo ng langis noong panahon ni erap, at sunud-sunod din ang protesta sa mga oil companies.

ewan ko't lagi lang talaga akong tinatamaan ng pagsesenti kapag umuulan. sabi dati ng isang kapanalig, naiiyak daw siya kapag umuulan. siguro dahil kasabay ng ulan, ang ideya ng paghuhugas, paglilinis. iyong mga nanlilimahid na mga sasakyan, lumilinis kapag umuulan. ang mga kalsadang maalikabok (uh...nagiging maputik?), umaaliwalas kapag umuulan.

kapag umuulan, maaalala mo ang pagtatampisaw sa ulan, ang pagpapatianod ng mga bangkang papel, ang pagmamasid sa pagguhit ng mga kidlat sa langit, ang pagyakap sa iyong unan para maibsan ang lamig.

joy (the noun)

isang linya lang: tumatalon pa rin ang puso ko kapag...heps! hanggang dito na lang.

hanggang doon na lang naman talaga.

passport

ngayon lang uli ako nakapag-check ng email matapos ang isang linggo. kumusta naman ang 2000 mensahe na bumulaga sa account ko?

may mga ingles pa naman sa bokabularyo ko matapos ang isang linggong pagsisikap na magpaliwanag sa mahigit 20 dayuhan ng kalagayan ng pilipinas at ng sambayanang pilipino. hapi naman silang umuwi sa kani-kanilang mga bayan. sayang nga at di sila nakasama sa sona mobilization (maaari raw silang arestuhin at ipadeport kapag nahuli sa rali,bad trip di ba?). di talaga alam ng gobyerno ang ibig sabihin ng international solidarity (pero sunud-sunuran sa globalization,haha).

kaya nagkasya na lang sila sa mga paliwanag at talakayan namin. at kinabukasan din, nagkaroon sila ng pagkakataong pumunta sa mga comfort women ng panahon ng pananakop ng hapon, at sa isang urban poor community. nakakatuwang marinig sa kanilang hanga talaga sila sa kilusan ng mamamayan sa pinas. ayon sa kanila, bilib sila sa pagkakaisa ng mamamayan. nakikita raw talaga nila ang pagtutulungan at mataas na antas ng pagkakaisa ng mga tao. kahit daw sa sektor ng kabataan, napakahigpit daw ng ugnay ng mga tao sa isa't isa.

syempre pumapalakpak ang tenga ko.naiimagine nyo ba kung paano magprop at mag-orient tungkol sa kultura, pagkain at what to's  sa mga dayuhan all at the same time? matutulak kang mag-baliktanaw sa sarili mong kasaysayan at kilalanin kung saan ka nanggaling.

pero sa buong panahong kasama ko din sila, natuwa akong pinoy ako. di iyong bourgeois nationalist na magbabarong ka at mag-aattend ng flag ceremony at pagkatapos ay tapos na rin uli, balik sa walang pakialam. ako man, naging proud sa pagkilos ng mamamayan dito. nasa kanila nga ang bukas.

edit ko next ha? bagsak na mata ko.